Muzik Armonisi Kısa Tarihi

May 5, 2017

 

 

 

Muzik, insan yaşamında her zaman çok önemli bir yer tuttu. Bir bilginin veya bir anlayışın nesiller boyu aktarılmasında en iyi araçlardan ve bu sayede kültürüoluşturan değerlerden biri oldu. Kişisel olarak duygularımıza tercüman olup gerek çalarak, gerek dinleyerek kendimizi ifade etmemizi sağladı.

 

Müziğin matematikle olan evliliği olarak değerlendirebileceğimiz “Armoni”, yazının ilk görüldüğü M.Ö 3000 senelerinden bu yana var olduğunu bildiğimiz bir kelime.

 

Antik Orta-Doğu’da Müzik, “Tanrılar arası diyalog” olarak değerlendirilirdi. Her nota bir tanrıya denk gelir ve en pes ses, en büyük tanrıyı temsil ederdi.(1) Aralarındaki konuşmayı anlamak ve bu sayede yaşam bilgisi kazanabilmek amacı ile müzik, o dönem tapınaklarında bir ders olarak okutulurdu.

 

Antik Yunan’a geçtiğimizde anlayışın çok da değişmediğini görmekteyiz. Müzik, evreni anlamak için gene önemli bir araç olarak kullanıldı. M.Ö. 5. yüzyılda, Pisagor ismi etrafında matematik ve müzik arasındaki köprünün temel özellikleri tanımlandı.

 

Erken dönem Hristiyanlık’ta yetişmişdüşünürlerin aynı düşünce sistematiğini devam ettirdiğini görebiliriz. Örneğin M.S. 5. yüzyılda yaşamış Romalı Boethius(2) müziği üç ana alt başlık altında toplar:

 

1)  Musica Instrumentalis: Müziğin kulak tarafından duyulabilen hali.

2)  Musica Humana: İnsan ruhu ve bedeninin müzikal uyumu.

3)  Musica Mundana: Gökcisimlerinin uzaydaki müzikal uyumu.

 

Aynı çağlarda yaşamışCapella(3) ise, Avrupa’nın ilk üniversitelerinin eğitim şemasını da oluşturan bilimler tasnifini iki ana başlığa ayırır:

 

1)  Trivium: Hitabet, Dil Bilgisi, Mantık.

2)  Quadrivium: Geometri, Astronomi, Aritmetik ve Müzik.

 

Bu bilim dallarından birisinde eğitim almak istenirse aynı grupta bulunan diğerlerini de almak gerekiyordu, örneğin astronomi ile ilgili olan birisinin aynı zamanda geometri, aritmetik ve müziği de öğrenmesi beklenirdi.

Erken dönem İslam’ın önemli düşünürlerinin de aynı yolu takip ettiklerini görebiliriz. Örneğin Farabi (4) uygulamalı bilimleri şu şekilde sınıflandırmıştır:

 

1)  Sayı ilmi (Aritmetik)

2)  Hendese (Geometri)

3)  Menazır ilmi (Optik)

4)  Yıldızlar ilmi (Astronomi)

5)  Musiki

6)  Cerr-i Eskal (Ağırlıklar)

7)  Hilyeler ilmi (Mekanik)

 

Uzun bir dönem boyunca bu anlayış ile yaklaşılan müzik, tarihi boyunca bilim-sanat ekseninde kaymalar yaşadı.

Müzik tarihinin önemli kırılma noktalarından birisi Fransız İhtilali’dir(1789) “Musica Instrumentalis”, o dönemde devlet politikası olarak himayeye alınır ve ilk konservatuar kurulur.(5) Zamanla kendi devlet politikalarında aynı yöntemi benimseyen diğer ülkelerde de müzik okulu modelleri uygulanarak yaygınlaşır.

 

Müzik tarihindeki bir diğer kırılma noktası ise 2. Dünya Savaşı’dır. Yıkılmış ancak teknolojisi sıçrama yapmış Yeni Dünya’nın sanat müziği estetiğinde matematik kökenli besteciler belirir, “Musica Humana” ve “Musica Mundana” tekrar adı anılır hale gelir.

 

(1) Doğu Akdeniz coğrafyasındaki halk müziklerinin çoğunda hala melodi tizde başlar, pes sese

doğru iner.

(2) Anicius Manlius Severinus Boethius (480-524), De Instituone Musica

(3) Martianus Minneus Felix Capella (375-425), De nuptiis Philologiae et Mercurii

(4) Ebu Nasr Muhammed el-Farabi (870-951), İhsa’ül Ulüm

(5) Paris Conservatoire National de Musique et d’Art Dramatique (1795)

Tags:

Please reload

Featured Posts

Beni kim temsil ediyor?

September 13, 2018

1/10
Please reload

Recent Posts

September 13, 2018

September 13, 2018

September 11, 2018

July 20, 2017

May 8, 2017

April 13, 2017

Please reload

Archive
Please reload

Search By Tags
Please reload

  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square